USAAF
B-17G FLYING FORTRESS PILOT
91st BOMBARDMENT GROUP, 401st BOMBARDMENT SQUADRON
Ένας νεαρός Ελληνοαμερικανός από τις ήρεμες γειτονιές του Wisconsin στους φλεγόμενους ουρανούς της Δυτικής Ευρώπης
Ο Peter Archie Pastras γεννήθηκε στις 4 Μαΐου 1922 στην πόλη Oconto, της Κομητείας Oconto, στο Wisconsin, γιος του Harry Pastras, ζαχαροπλάστη γεννημένου στο Κοκκάρι της Σάμου, και της Anna (το γένος Biron) Pastras, γηγενούς κατοίκου του Wisconsin. Η γέννησή του καταχωρήθηκε επίσημα από το Wisconsin Department of Health, Bureau of Vital Statistics, με αριθμό πιστοποιητικού No. 311492.¹ Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 η οικογένεια μετεγκαταστάθηκε στο Lansing του Michigan, όπου ο Pastras μεγάλωσε και εκπαιδεύτηκε. Σύγχρονα τοπικά αρχεία τον αναφέρουν σταθερά ως κάτοικο του Lansing. Ολοκλήρωσε τέσσερα έτη δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης προτού εισέλθει στη στρατιωτική υπηρεσία.² Στις 9 Νοεμβρίου 1942, κατατάχθηκε στο Σώμα της Αεροπορίας Στρατού στο Lansing του Michigan, λαμβάνοντας τον Αριθμό Στρατιωτικού Μητρώου 16119867.³ Στη συνέχεια εισήλθε στο πρόγραμμα εκπαίδευσης χειριστών της Αεροπορίας Στρατού. Το Επίσημο Αρχείο Πτήσεων (Individual Flight Record - ΙFR) του, καταγράφει σταθερή πρόοδο μέσα από τα στάδια της αρχικής, βασικής και προκεχωρημένης εκπαίδευσης, περιλαμβάνοντας νυχτερινές πτήσεις, πτήσεις σε σχηματισμούς και εκπαίδευση πτήσης δι΄οργάνων. Οι πρώτες εγγραφές σημειώνουν χρόνο σε μονοκινητήρια εκπαιδευτικά αεροσκάφη πριν από τη μετάβαση σε πιο απαιτητικούς τύπους.⁴ Μέχρι τα τέλη του 1943 είχε προχωρήσει στην εκπαίδευση δικινητήριων, συγκεντρώνοντας μεγαλύτερης διάρκειας αποστολές και επιδεικνύοντας επάρκεια που του επέτρεψε να συνεχίσει προς την πιστοποίηση χειρισμού βαρέων βομβαρδιστικών. Στις 15 Απριλίου 1944 πήρε επίσημα τον τίτλο του κυβερνήτη. Μέχρι τότε ο συνολικός χρόνος πτήσης του ανερχόταν σε περίπου 267 ώρες, περιλαμβάνοντας σημαντικό χρόνο ως πρώτος πιλότος και τις πρώτες ώρες μετάβασης σε B-17 Flying Fortress.⁵ Μετά την προαγωγή του σε Ανθυπολοχαγό τον Απρίλιο του 1944, ακολούθησε πρόσθετη εκπαίδευση συγκρότησης πληρωμάτων και προετοιμασίας βαρέων βομβαρδιστικών στο Drew Field της Florida, και σε συναφείς μονάδες πληρωμάτων αντικατάστασης υπό την 3η Διοίκηση Βομβαρδιστικών.⁶ Στα μέσα του 1944 αναπτύχθηκε στο Ευρωπαϊκό Θέατρο Επιχειρήσεων. Μέχρι τα τέλη του ίδιου έτους είχε τοποθετηθεί στο RAF Bassingbourn (Station 121) στο Cambridgeshire της Αγγλίας ως πιλότος - κυβερνήτης της 401ης Μοίρας Βομβαρδιστικών της 91ης Πτέρυγας Βαρέων Βομβαρδιστικών — μίας από τις πιο έμπειρες μονάδες βαρέων βομβαρδιστικών της 8ης Αεροπορικής Δύναμης.⁷
Από τον Δεκέμβριο του 1944 και εφεξής, ο Pastras εκτελούσε συνεχείς πολεμικές αποστολές ως aircraft commander σε B-17G. Αν και συνδέθηκε περισσότερο με το B-17G “Times A-Wastin’” (AAF serial 42-102504, squadron code LL-D) με το οποίο απωλέσθηκε, τα αρχεία της Μοίρας και τα ημερολόγια πτήσεων δείχνουν ότι πέταξε διαδοχικά με πολλά διαφορετικά αεροσκάφη, όπως επέβαλλαν οι επιχειρησιακές ανάγκες — μια πραγματικότητα των τελευταίων μηνών του πολέμου, με φθορές, ζημιές μάχης και συχνές αλλαγές πληρωμάτων. Μεταξύ των καταγεγραμμένων αεροσκαφών του περιλαμβάνονταν τα B-17G 43-38035 (LL-P), 43-38036 (LL-H), 43-39014 (LL-C), 43-39217 (LL-O), 42-97061 (LL-B), 43-38843 (LL-S) και άλλα προσωρινά ανατεθειμένα αεροπλάνα, πριν από την τελική του σύνδεση με το Times A-Wastin’. Στην πράξη, τις περισσότερες αποστολές τις πέταξε με το 43-38036 (LL-H) “Hey Daddy.” Κατά τους πρώτους μήνες του 1945 ο Pastras εκτέλεσε μια εξαιρετικά απαιτητική σειρά αποστολών μεγάλης εμβέλειας, στη σφοδρότερη φάση της εκστρατείας στρατηγικών βομβαρδισμών της 8ης Αεροπορικής Δύναμης. Πετούσε συχνά με σταθερό πλήρωμα που περιλάμβανε τον επίσης Ελληνοαμερικανό Ανθυπολοχαγό George Louis Latches ως πλοηγό. Οι αποστολές τους εκτείνονταν σε ολόκληρη τη δυτική, κεντρική και ανατολική Germany. Οι στόχοι περιλάμβαναν σιδηροδρομικά κέντρα και εγκαταστάσεις επισκευής μηχανών σε Cologne, Kassel, Halle, Aschersleben, Rheine, Salzbergen, Stendal, βιομηχανικά και εξοπλιστικά κέντρα σε Dortmund, Gotha, Chemnitz, Plauen, πετρελαϊκές και καύσιμες βιομηχανίες στο Hamburg και στη Ruhr, καθώς και αεροδρόμια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε Paderborn, Ingolstadt, Aschaffenburg, Fassberg, με αρκετές εξόδους προς τη βαριά αμυνόμενη περιοχή του Βερολίνου.⁹ Οι επιχειρήσεις διεξάγονταν υπό ευρύ φάσμα συνθηκών — άλλες φορές με οπτικό βομβαρδισμό μέσα από ανοίγματα στα σύννεφα, άλλες αποκλειστικά με όργανα όταν η νέφωση έκρυβε τους στόχους — απαιτώντας αυστηρή πειθαρχία σχηματισμού και ακριβή εκτέλεση ρανταρικών βομβαρδισμών. Ο Pastras πετούσε σε διάφορες θέσεις σχηματισμού, συχνά σε ψηλά ή χαμηλά στο σχηματισμό της Μοίρας και κατά διαστήματα σε επικεφαλής σχηματισμούς. Αντιμετώπισε επανειλημμένα μέτρια έως ακριβή αντιαεροπορικά πυρά, ιδιαίτερα πάνω από σιδηροδρομικούς και βιομηχανικούς στόχους, ενώ η εχθρική αεροπορική αντίδραση, αν και μειωμένη στις αρχές του 1945, παρέμενε υπαρκτός κίνδυνος.¹⁰ Αρκετές αποστολές εκτελέστηκαν στο πλαίσιο επιχειρήσεων ηλεκτρονικών αντιμέτρων, με το αεροσκάφος του να φέρει εξοπλισμό Carpet Jammer για εκτέλεση παρεμβολών στα γερμανικά ραντάρ και στα συστήματα ελέγχου αντιαεροπορικών και καταδιωκτικών. Σε αυτές τις αποστολές το αεροπλάνο του λειτουργούσε όχι μόνο ως βομβαρδιστικό, αλλά και ως κρίσιμο στοιχείο του ηλεκτρονικού πολέμου της 8ης Αεροπορικής Δύναμης, συμβάλλοντας άμεσα στην προστασία ολόκληρου του σχηματισμού κατά τη διείσδυση και την αποχώρηση από έντονα αμυνόμενες περιοχές.¹¹ Η σωρευτική καταπόνηση των συνεχών αποστολών μεγάλης εμβέλειας αποτυπώνεται στον υψηλό ρυθμό επιχειρήσεων, στις συχνές αλλαγές αεροσκαφών και στη διαρκή έκθεση σε πυκνά φράγματα αντιαεροπορικών γύρω από τους κύριους στόχους. Σε όλη αυτή την περίοδο, ο Pastras επέδειξε τη σταθερότητα και την τεχνική επάρκεια που αναμενόταν από έναν κυβερνήτη: να πετά επί ώρες σε μεγάλο ύψος ένα πλήρως φορτωμένο B-17, να συνεργάζεται στενά με τον πλοηγό του και το πλήρωμά του, να διατηρεί τον σχηματισμό υπό πυρά και να επιστρέφει το αεροσκάφος του όποτε οι συνθήκες το επέτρεπαν. Η θητεία του στο μέτωπο χαρακτηρίστηκε από συνέπεια, επαγγελματισμό και αίσθημα καθήκοντος κατά την τελική ώθηση προς τη νίκη στην Ευρώπη.¹²
Πορτραίτο του Ελληνοαμερικανού Υπολοχαγού Peter Archie Pastras, κυβερνήτη βομβαρδιστικού B-17 Flying Fortress της 401ης Μοίρας Βομβαρδισμού, 91ης Πτέρυγας Βομβαρδισμού της 8ης Αεροπορικής Δύναμης. Τιμήθηκε με το Air Medal με πέντε Oak Leaf Clusters για επανειλημμένες πολεμικές αποστολές πάνω από τη Γερμανία. (Pastras Family)
Ο Pastras με το χαρακτηριστικό δερμάτινο flight jacket τύπου B-3, σε μια στιγμή ανάπαυλας μεταξύ των αποστολών της 8ης Αεροπορικής Δύναμης πάνω από τη Γερμανία. (Pastras Family)
Το B‑17G‑75‑BO με σειριακό αριθμό 43‑38036, γνωστό με το κωδικό LL‑H και το προσωνύμιο "Hey Daddy", ήταν ένα «Flying Fortress» της 401ης Μοίρας Βομβαρδισμού της 91ης Πτέρυγας Βομβαρδισμού (Heavy). Ήταν κατασκευής Boeing (block 75‑BO) και παραδόθηκε από το εργοστάσιο στο Cheyenne στις 19 Ιουνίου 1944, μεταφέρθηκε στη βάση Kearney στις 28 Ιουνίου και στο Dow Field στο Μέιν στις 13 Ιουλίου. Στις 22 Ιουλίου 1944 μεταστάθμευσε στο RAF Bassingbourn (Station 121) στην Αγγλία και εντάχθηκε αρχικά στην 322η Μοίρα με διακριτικό LG‑D· λίγο αργότερα μεταφέρθηκε στην 401η Μοίρα με κωδικό LL‑H . Η διακόσμηση του ρύγχους με το "Hey Daddy" ζωγραφίστηκε από τον δεκανέα Anthony L. Starcer, τον γνωστό καλλιτέχνη της 91ης Πτέρυγας. Η αναπαράσταση θεωρήθηκε τόσο επιτυχημένη ώστε χρησίμευσε και ως «πορτρέτο» της ομάδας . Το αεροσκάφος χρησιμοποιήθηκε ως προπορευόμενο PFF (Path Finder Force): τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1944 οδήγησε σχηματισμούς με ραντάρ στις επιδρομές, πρώτη από τις οποίες ήταν στο Merseburg στις 29 Ιουλίου . Σε κάθε αποστολή PFF χρησιμοποιούσε διαφορετικό πλήρωμα και τον Νοέμβριο του 1944 αντικαταστάθηκε σε αυτό τον ρόλο από νεότερα αεροπλάνα . Τον Φεβρουάριο του 1945 το "Hey Daddy" αποσύρθηκε προσωρινά από την πρώτη γραμμή και εξοπλίστηκε με συσκευές παρεμβολής ραντάρ τύπου "Carpet Jammer" για να παρεμποδίζει τα γερμανικά αντιαεροπορικά ραντάρ . Το ίδιο διάστημα μπορεί να δόθηκε προσωρινά σε άλλες μονάδες, αλλά τον Απρίλιο επέστρεψε στις τακτικές αποστολές και επανατοποθετήθηκε στην 322η Μοίρα . Μέχρι τότε είχε συμπληρώσει τουλάχιστον 18 πολεμικές αποστολές . Σύμφωνα με μεταγενέστερη αναφορά, το αεροσκάφος πετούσε από τα τέλη Ιουλίου 1944 από το Bassingbourn και επέστρεψε σώο στις ΗΠΑ έναν χρόνο αργότερα . Μετά τη νίκη στην Ευρώπη, το "Hey Daddy" πέταξε στις 11 Ιουνίου 1945 στο Bradley Field (Κονέτικατ) και εντάχθηκε στη 4168th Base Unit στο South Plains του Τέξας στις 14 Ιουνίου. Τον Δεκέμβριο του 1945 το αεροσκάφος παραδόθηκε στην Reconstruction Finance Corporation στο Kingman της Αριζόνα, όπου διαλύθηκε για παλιοσίδερα. Παρόλο που ο Peter A. Pastras επέβαινε στον “Times A‑Wastin’” όταν σκοτώθηκε, οι επιχειρησιακές καταγραφές δείχνουν ότι είχε πετάξει πολλές αποστολές με το “Hey Daddy” νωρίτερα στην καριέρα του, καθώς το B‑17 αυτό ήταν ένα από τα βασικά αεροσκάφη της Μοίρας του κατά το δεύτερο μισό του 1944 και τις αρχές του 1945 . (Copyright Bertrand Brown aka Gaetan Marie)
Το Πέρασμα στην Αιωνιότητα: Stendal, 8 April 1945
Στις αρχές του 1945, ο Peter Archie Pastras είχε ήδη προαχθεί στον βαθμό του Υπολοχαγού. Για τη συνεχή και αξιέπαινη δράση του σε αεροπορικές επιχειρήσεις πάνω από εχθρικό έδαφος τιμήθηκε με το Αεροπορικό Μετάλλιο (Air Medal) με πέντε Φύλλα Δρυός (Oak Leaf Clusters), αναγνώριση που αντανακλούσε τη σταθερότητα και την επαγγελματική του επάρκεια ως κυβερνήτη βαρέος βομβαρδιστικού. Μετά τον θάνατό του, του απονεμήθηκε και το Μετάλλιο της Πορφυρής Καρδιάς, γνωστό ως Purple Heart.¹³ Τα γράμματά του αποτυπώνουν με ζωντάνια την καθημερινότητά του κατά τη διάρκεια της θητείας του.
6 Μαρτίου 1945
«Αγαπημένοι μου,
Θα γράψω ένα μεγάλο γράμμα για να αναπληρώσω τις τελευταίες ημέρες που δεν έγραψα. Ο Dom βρίσκεται εδώ και με επισκέπτεται και πριν φτάσει, βρισκόμουν για μία ημέρα στην Ήπειρο (την ευρωπαϊκή ήπειρο). Στην τελευταία αποστολή που πετάξαμε, χάσαμε έναν κινητήρα και αναγκαστήκαμε να τον «πτερώσουμε» πάνω από εχθρικό έδαφος και να επιστρέψουμε με τρεις κινητήρες. Δεν είχαμε όμως αρκετά καύσιμα για να φτάσουμε πίσω στην Αγγλία και προσγειωθήκαμε στο Βέλγιο. Στέλνω στην Evelyn μερικά αναμνηστικά από εκεί που βρεθήκαμε· θα κλείσω και ένα χειροποίητο (νομίζω είναι σεμέν). Είναι από τα ωραιότερα που έχω. Προσγειωθήκαμε γύρω στις 2:30 το απόγευμα και την επόμενη ημέρα, στις 6 μ.μ., ήμασταν πάλι στο δικό μας αεροδρόμιο. Και ευτυχώς, γιατί την επόμενη ημέρα έφτασε ο Dom. Είναι εδώ τρεις ημέρες. Είναι υπέροχο να τον βλέπω. Δεν έχω πετάξει όσο είναι εδώ και ο καιρός είναι καλός, οπότε περάσαμε όμορφα. Τώρα είναι έτοιμος να φύγει για το Λονδίνο και ύστερα θα επιστρέψει στο Παρίσι. Θα μου στείλει μερικά αναμνηστικά. Φαίνεται ακριβώς ο ίδιος, και ήταν πραγματικά χαρά να τον ξαναδώ. Είναι αργά τώρα, οπότε θα κλείσω. Στείλτε μου ένα δέμα.
Με αγάπη σε όλους,
Pete»
Λίγες ημέρες αργότερα έγραψε ξανά:
19 Μαρτίου 1945
«Αγαπημένοι μου,
Σας γράφω μια σύντομη σημείωση — είναι 11:08 το βράδυ και αύριο πετάμε. Εγώ και το πλήρωμα είμαστε καλά και χαρούμενοι. Αρχίζουμε να βλέπουμε το ταξίδι της επιστροφής μας και κάθε μέρα φαίνεται καλύτερα. Τον επόμενο μήνα, τέτοιον καιρό, θα έχω τελειώσει εδώ. Σήμερα το πρωί κοινώνησα. Ο ιερέας της βάσης βρίσκεται κάθε πρωί στο τέλος του διαδρόμου για να μας βλέπει να απογειωνόμαστε για αποστολή. Είναι εξαιρετικός άνθρωπος, πάντα με έναν καλό λόγο και ένα χαμόγελο. Δεν έχω λάβει αλληλογραφία τελευταία, αλλά ξέρω πως είναι καθ’ οδόν. Πιθανότατα θα λάβω δεκαπέντε ή είκοσι γράμματα μαζί και θα πρέπει να απαντήσω σε όλα μαζί. Α, και έγινα πλέον Υπολοχαγός. Οι διαταγές εκδόθηκαν σήμερα και ισχύουν από τις 14 του μηνός, οπότε εδώ και πέντε ημέρες είμαι 1ος Υπολοχαγός. Ήξερα πως πλησίαζε η προαγωγή, αλλά όχι πότε ακριβώς. Θα γράψω στον Jack αύριο ή μεθαύριο να του το πω, καθώς και στην Pam. Πρέπει να πάω για ύπνο τώρα.
Με αγάπη σε όλους,
Pete»
Υ.Γ.
Έχω πολλές ιστορίες να σας διηγηθώ όταν επιστρέψω. ΣΤΕΙΛΤΕ ΜΟΥ ΜΠΙΣΚΟΤΑ.»
Δυστυχώς, η ικανοποίηση που ένιωθε πλησιάζοντας στο τέλος της θητείας του δεν έμελλε να πραγματοποιηθεί, καθώς λίγες μόλις ημέρες αργότερα καταρρίφθηκε πάνω από τη Γερμανία. Στις 8 Απριλίου 1945, ο Pastras απογειώθηκε από το RAF Bassingbourn, κυβερνώντας το B-17G Times A-Wastin’ (42-102504, LL-D), επικεφαλής αποστολής βομβαρδισμού εναντίον των εγκαταστάσεων επισκευής ατμομηχανών και διαλογής συρμών της Reichsbahn στο Stendal της Γερμανίας, στο πλαίσιο της Αποστολής υπ’ αριθ. 329 της 91ης Πτέρυγας Βομβαρδισμού, μίας από τις πλέον έμπειρες μονάδες της 8ης Αεροπορικής Δύναμης. Το πλήρωμα του Times A-Wastin’ αποτελούνταν από τους Υπολοχαγό Peter A. Pastras – κυβερνήτη, Ανθυπολοχαγό Robert F. Morris – συγυβερνήτη, Ανθυπολοχαγό George Louis Latches – ναυτίλο, Λοχία Τεχνικού Lyle D. Jones – μηχανικός και πολυβολητής ραχιαίου πυργίσκου, Λοχία Τεχνικού Robert A. Smith – ασυρματιστή, Λοχία Edgar L. Harrell – κοιλιακό πολυβολητή, Επιλοχία George Wong – πλάγιο πολυβολητή,
Επιλοχία Robert O. Smith – ουραίο πολυβολητή και Επιλοχία Donald H. Lemons – βομβαρδιστή¹⁴. Ο βομβαρδισμός πραγματοποιήθηκε μέσα από πυκνή νέφωση με τη χρήση ραντάρ. Η εχθρική αεροπορική αντίδραση ήταν περιορισμένη, ένδειξη της εξασθένησης της Luftwaffe στα τελευταία στάδια του πολέμου· ωστόσο, η αντιαεροπορική άμυνα της περιοχής παρέμενε ιδιαίτερα σφοδρή και ακριβής.¹⁵ Σύμφωνα με μαρτυρίες αυτοπτών που συγκεντρώθηκαν στη Missing Air Crew Report (MACR) No. 14295, το αεροσκάφος του Pastras δέχθηκε άμεσα πλήγματα αντιαεροπορικών πυρών πάνω από τον στόχο. Παρατηρητές ανέφεραν ότι ο κινητήρας Νο. 2 τυλίχθηκε στις φλόγες, ενώ σοβαρές δομικές ζημιές εμφανίστηκαν στην πτέρυγα και την άτρακτο. Λίγο μετά τη ρίψη των βομβών, το αεροπλάνο έχασε τον έλεγχο. Μάρτυρες περιέγραψαν το βομβαρδιστικό να ανυψώνεται απότομα, να γέρνει πάνω σε άκρο πτέρυγας και κατόπιν να εισέρχεται σε απότομη, ανεξέλεγκτη καθοδική πορεία, πριν διαλυθεί στον αέρα. Τουλάχιστον ένα αλεξίπτωτο παρατηρήθηκε να ανοίγει, όμως η πλειονότητα του πληρώματος δεν κατόρθωσε να διαφύγει.¹⁶ Από την κατάρριψη, επτά μέλη του πληρώματος σκοτώθηκαν εν ώρα καθήκοντος. Δύο άνδρες — οι Λοχίας Τεχνικού Lyle D. Jones και Λοχίας Τεχνικού Robert A. Smith — κατόρθωσαν να εγκαταλείψουν το αεροσκάφος, συνελήφθησαν από τις γερμανικές δυνάμεις και επέζησαν του πολέμου ως αιχμάλωτοι. Ο Pastras και οι υπόλοιποι αρχικά καταγράφηκαν ως Αγνοούμενοι εν Δράσει (Missing in Action).¹⁷ Μετά τη γερμανική συνθηκολόγηση, η Αμερικανική Υπηρεσία Ταφών και Αναγνώρισης Πεσόντων (American Graves Registration Service) διεξήγαγε εκτεταμένες επιχειρήσεις εντοπισμού και ταυτοποίησης. Τα λείψανα του Pastras ενταφιάστηκαν αρχικά κοντά στο Jarchau και καταχωρήθηκαν ως Unknown X-399. Μεταγενέστερη ιατροδικαστική έρευνα — μέσω οδοντιατρικών διαγραμμάτων, συσχέτισης με το MACR 14295 και ταυτοποίησης πληρώματος του αεροσκάφους 42-102504 — οδήγησε στην οριστική αναγνώριση. Το υπόμνημα του επικεφαλής ιατροδικαστή με ημερομηνία 23 Νοεμβρίου 1945 κατέληξε ότι ο Unknown X-399 ήταν ο First Lieutenant Peter A. Pastras (O-828502).¹⁸ Διορθωμένη Έκθεση Ταφής, της 3ης Νοεμβρίου 1945, επιβεβαίωσε την επανενταφίασή του στο Netherlands American Cemetery, Margraten, στο Plot HH, Row 6, Grave 142. Ο φάκελος θανόντος ή Individual Deceased Personnel File (IDPF) διασώζει εκτενή αλληλογραφία που τεκμηριώνει τις επίμονες προσπάθειες της οικογένειάς του να λάβει οριστική ενημέρωση για την τύχη και τον τόπο ταφής του, μέσω επικοινωνιών με το War Department, τον Quartermaster General και τον Senator Arthur H. Vandenberg.¹⁹ Η τελική επιβεβαίωση της μόνιμης ταφής στο εξωτερικό κοινοποιήθηκε στην οικογένεια τον Ιούνιο του 1949, μετά τη μεταβίβαση της ευθύνης του κοιμητηρίου στην American Battle Monuments Commission.²⁰ Σήμερα, ο Υπολοχαγός Archie Pastras αναπαύεται στο Margraten, όπου δηλώνεται το όνομά του, ο βαθμό τους, η Μονάδα του και την ημερομηνία θανάτου του. Ήταν μόλις είκοσι δύο ετών — μια μοίρα που μοιράστηκε μαζί με τον ναυτίλο του, επίσης Ελληνοαμερικανό αεροπόρο, Ανθυπολοχαγό George Louis Latches.
B-17G 43-38036 «Hey Daddy» – Ο Υπολοχαγός Peter A. Pastras και το πλήρωμά του σε εκπαιδευτική πτήση. Διακρίνεται ο Pastras στη θέση του κυβερνήτη, ενώ ο Τ/Σγος Robert A. Smith είναι ορατός στο παράθυρο του θαλάμου ασυρμάτου. (American Air Museum UPL 18537, original in Pastras family)
Φωτογραφημένος κατά τη διάρκεια της πολεμικής του υπηρεσίας στην Αγγλία στις αρχές του 1945, ο Pastras πέταξε αποστολές με B-17 Flying Fortress από τη βάση RAF Bassingbourn, ως μέλος των περίφημων “Ragged Irregulars” της 91ης Ομάδας Βομβαρδισμού. Η μονάδα του συμμετείχε ενεργά στη στρατηγική αεροπορική εκστρατεία της 8ης Αεροπορικής Δύναμης εναντίον της ναζιστικής Γερμανίας, πλήττοντας βιομηχανικά συγκροτήματα, σιδηροδρομικούς κόμβους και στρατιωτικές εγκαταστάσεις βαθιά μέσα στο εχθρικό έδαφος κατά τους τελευταίους μήνες του πολέμου στην Ευρώπη. Προαχθείς σε Υπολοχαγό λίγο πριν από την τελευταία του αποστολή, ενσάρκωνε τη γενιά των νεαρών Αμερικανών αεροπόρων που μετέφεραν την αεροπορική επίθεση στην καρδιά του Ράιχ, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην τελική φάση της ευρωπαϊκής εκστρατείας. Στις 8 Απριλίου 1945, κατά τη διάρκεια αποστολής εναντίον στόχων στη Γερμανία, το αεροσκάφος του επλήγη από αντιαεροπορικά πυρά και καταρρίφθηκε. Λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τη λήξη του πολέμου στην Ευρώπη, ο Pastras συγκαταλέχθηκε μεταξύ των νεαρών Αμερικανών αεροπόρων που έπεσαν στον τελικό αγώνα της 8ης Αεροπορικής Δύναμης πάνω από το Ράιχ. (Pastras Family)
Στη φωτογραφία διακρίνεται ο λευκός μαρμάρινος σταυρός με το όνομα του Υπολοχαγού Peter A. Pastras, τοποθετημένος σε απόλυτη ευθυγράμμιση ανάμεσα σε ατελείωτες σειρές όμοιων επιτύμβιων στηλών στο στρατιωτικό κοιμητήριο. Η αυστηρή γεωμετρία των γραμμών και η λιτότητα του τοπίου αποτυπώνουν τον σεβασμό και τη σιωπή που χαρακτηρίζουν τους χώρους μνήμης των πεσόντων. Το Netherlands American Cemetery στο Margraten της Ολλανδίας, υπό τη φροντίδα της American Battle Monuments Commission, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τόπους μνήμης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Εκεί αναπαύονται περισσότεροι από 8.000 στρατιώτες και αεροπόροι που έχασαν τη ζωή τους κατά την απελευθέρωση της ηπείρου, ενώ χιλιάδες ακόμη ονόματα αγνοουμένων είναι χαραγμένα στους τοίχους μνήμης. Ανάμεσά τους και ο τάφος του Pastras, λιτός και όμοιος με όλους τους άλλους, συμβολίζει την ισότητα της θυσίας και τη συλλογική μνήμη μιας ολόκληρης γενιάς νέων ανδρών που δεν επέστρεψαν ποτέ στην πατρίδα τους. (https://www.findagrave.com/ via member named "Fred")
PETER A. PASTRAS PHOTOS (via Pastras Family)
ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΝΙΨΙΕΣ TOY PETER PASTRAS
Στη μνήμη του θείου μας Peter,
του οποίου τη ζωή γνωρίσαμε μόνο μέσα από ιστορίες και τη σιωπηλή περηφάνια της οικογένειάς μας. Μεγαλωμένος από τη στοργική του γιαγιά Ελίζαμπεθ και τις αφοσιωμένες θείες του, Merea και Molly, μοιράστηκε τα παιδικά του χρόνια με τον αδελφό του Τζακ και την αδελφή του Μάργκαρετ. Αν και δεν είχαμε ποτέ την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε, η συγκίνηση του πατέρα μας όταν μιλούσε για τον Πίτερ μάς υπενθύμιζε πάντα το βάθος του θάρρους του και τη θυσία που έκανε. Φέρουμε μια σιωπηλή περηφάνια για την υπηρεσία του και τιμούμε τη ζωή που προσέφερε με ευγνωμοσύνη και σεβασμό.
Lynn & Dawn Pastras
Βελτίωση Φωτογραφιών μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης
Ο Image Restoration and Verification Agent αναπτύχθηκε από την ερευνητική ομάδα του Greeks in Foreign Cockpits για την ιστορικά ακριβή και ηθικά ελεγχόμενη αποκατάσταση αρχειακών στρατιωτικών φωτογραφιών. Σκοπός του δεν είναι η καλλιτεχνική «βελτίωση», αλλά η τεχνική σταθεροποίηση και η αποσαφήνιση του πρωτογενούς υλικού με πλήρη σεβασμό στην τεκμηριωτική του αξία. Στην περίπτωση του Peter Archie Pastras, η επεξεργασία επικεντρώθηκε στην αφαίρεση θάμβωσης, αντανακλάσεων και παραμορφώσεων που προέκυψαν από φωτογράφηση πίσω από γυαλί, οι οποίες περιόριζαν τη σαφήνεια των χαρακτηριστικών του προσώπου και της στολής. Οι διορθώσεις περιορίστηκαν αυστηρά σε αποκατάσταση αντίθεσης, ισορροπία τόνων και καθαρισμό επιφανειακών τεχνουργημάτων, χωρίς ανακατασκευή ή προσθήκη στοιχείων. Η επαλήθευση πραγματοποιήθηκε μέσω σύγκρισης με πιστοποιημένες φωτογραφίες αναφοράς, εστιάζοντας σε αμετάβλητα ανατομικά χαρακτηριστικά και όχι σε φωτισμό ή έκφραση. Μόνο αποτελέσματα με υψηλή και σταθερή ομοιότητα έγιναν αποδεκτά. Οι αποκατεστημένες εικόνες δεν αντικαθιστούν τα πρωτότυπα, αλλά λειτουργούν ως αξιόπιστα τεκμηριωμένα αντίγραφα αναφοράς για ερευνητική και μουσειακή χρήση, καθιστώντας την αποκατάσταση προέκταση της ίδιας της ιστορικής τεκμηρίωσης.
PETER ARCHIE PASTRAS COMBAT MISSIONS
| MISSION NUMBER | MISSION DATE | BOMBER SERIAL & NOSEART | DURATION | TARGET |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 24-12-1944 | B-17G 43-37552, 'LL-E', The Peacemaker | 3:20 | "D" Merzausen "C" Kirch-Gons |
| 2 | 29-12-1944 | B-17G 42-37911, 'LL-C', Jeannie Marie / The Heats On | 3:20 | Bitburg |
| 3 | 03-01-1945 | B-17G 43-37988, 'DF-C', The B.T.O. | 2:30 | Cologne |
| 4 | 06-01-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 3:20 | Cologne |
| 5 | 10-01-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 3:15 | Ostheim |
| 7 | 15-01-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 4:10 | Ingolstadt |
| 8 | 17-01-1945 | B-17G 43-37887, 'LL-J', Old Battle Axe | 6:55 | Paderborn |
| 9 | 21-01-1945 | B-17G 42-32085, 'DF-H', Yankee Belle | 3:35 | Aschaffenburg |
| 10 | 28-01-1945 | B-17G | 6:20 | Cologne |
| 11 | 03-02-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 4:05 | Berlin |
| 12 | 06-02-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 4:00 | Gotha |
| 13 | 14-02-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 5:10 | Kassel |
| 14 | 16-02-1945 | B-17G 43-39014, 'LL-C', Hot Shot Charlie | 4:15 | Gelsenkirchen |
| 15 | 21-02-1945 | B-17G 44-6931 'LL-K', Ragged But Right | 4:15 | Nurnberg |
| 16 | 22-02-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 3:45 | Stendal |
| 17 | 24-02-1945 | B-17G 42-102504, 'LL-D', Times A-Wastin' | 3:45 | Hamburg |
| 18 | 01-03-1945 | B-17G 43-38036, 'LL-H', Hey Daddy | 4:25 | Heilbronn |
| 19 | 07-03-1945 | B-17G 43-39014, 'LL-C', Hot Shot Charlie | 3:45 | Dortmund and Giessen |
| 20 | 08-03-1945 | B-17G 43-38035, 'LL-F', Anxious Angel | 3:10 | Huls |
| 21 | 09-03-1945 | B-17G 43-37540, 'OR-Z', Ramblin' Rebel (maybe) | 3:30 | Kassel |
| 22 | 14-03-1945 | B-17G 42-97061, 'LL-B', General Ike | 3:55 | Orainieburg (Mechanical Abort) |
| 23 | 18-03-1945 | B-17G 43-39217, 'LL-O', Peg O My Heart / Merry Ann | 4:15 | Berlin |
| 24 | 19-03-1945 | B-17G 44-8324, 'LL-R' Blood n' Guts / Gypsie | 4:20 | Plauen, Germany |
| 25 | 21-03-1945 | B-17G 44-8324, 'LL-R' Blood n' Guts / Gypsie | 3:05 | Rheine / Salzbergen |
| 26 | 28-03-1945 | B-17G 43-38843, 'LL-L', unnamed | 4:05 | Spandau and Stendal |
| 27 | 31-03-1945 | B-17G 43-39014, 'LL-C', Hot Shot Charlie | 4:20 | Halle and Aschersleben |
| 28 | 04-04-1945 | B-17G 43-39217, 'LL-O', Peg O My Heart / Merry Ann | 4:10 | Fassberg |
| 29 | 05-04-1945 | B-17G 43-38843, 'LL-L', unnamed | 4:40 | Grafenwohl |
| 30 | 08-04-1945 | B-17G 42-102504, 'LL-D', Times A-Wastin' | - | Stendal |
SOURCES
1. Wisconsin Department of Health, Bureau of Vital Statistics, Original Certificate of Birth, Peter Archie Pastras, Certificate No. 311492.
2. Lansing State Journal, local notices and service profiles, 1942–1944.
3. U.S. Army enlistment records; Lansing State Journal, 10 November 1942.
4. Individual Flight Record, Peter A. Pastras, Army Air Forces, 1943.
5. Individual Flight Record, Pastras, pilot rating entry, 15 April 1944.
6. Army Air Forces training and replacement unit records, Drew Field, Florida.
7. 91st Bomb Group station records, RAF Bassingbourn.
8. 401st Bomb Squadron aircraft assignment records; Individual Flight Records, Pastras.
9. 91st Bomb Group Mission Reports; Eighth Air Force Target Directives, January–April 1945.
10. Formation position logs and mission debriefings, 401st Bomb Squadron.
11. Eighth Air Force Electronic Countermeasures summaries; Carpet Jammer operational reports.
12. Individual Flight Records; 401st Bomb Squadron operational tempo summaries.
13. U.S. Army Air Forces awards listings; IDPF, Pastras.
14. Missing Air Crew Report No. 14295, crew manifest.
15. 91st Bomb Group Mission Report No. 329, 8 April 1945.
16. MACR 14295, eyewitness statements.
17. MACR 14295, crew status and POW reports.
18. Quartermaster General Memorandum, “Identification of Unknown X-399,” 23 November 1945.
19. Individual Deceased Personnel File (IDPF), Peter A. Pastras, War Department correspondence, 1945–1949.
20. Quartermaster General letter to next of kin, June 1949; American Battle Monuments Commission records.
Special thanks are extended to Dawn Pastras and Lynn Pastras, nieces of Peter A. Pastras, for their generosity and family support; to Gary Hall for his invaluable assistance, research contributions, and for connecting us directly with the Pastras family; and to Jim Szpajcher for his continued guidance and expertise on Eighth Air Force personnel and records. Lastly we want to thank our researcher on National Archves, Donald Mounts from Global Military Research LLC for getting us the everything available from NARA as well as our follower Mindy Swift for deciphering handwritten letters especially those written in calligraphy.
